|
Het ESM-verdrag is een verdrag dat om meerdere redenen 'bijzonder' is. Op de site van Courtfool (1) kun je daar een mooie analyse van aantreffen. In deze bijdrage wil ik aandacht schenken aan het democratische gehalte van dit Europese verdrag.
Ten eerste kan gesteld worden dat het Europees parlement er weinig over te zeggen heeft omdat het ESM-verdrag geen EU-verdrag is, maar een verdrag van de Euro-landen, en zoals we weten zijn er meer EU-landen dan eurolanden. De democratische controle vindt dan ook niet plaats via de EU of het Europarlement. De Algemene Rekenkamer schreef recent de eerste en tweede kamer nog aan over de enorme zwaktes in het ESM-verdrag m.b.t. de controle-mogelijkheden voor de geldstromen.
De enige 'democratische' vertegenwoordiging lijkt plaats te vinden via de ministers van financiën, die als zogenaamd 'gouverneur' lid is van de Raad van Gouverneurs. In het geval van Nederland houdt dat in dat Nederland een stem heeft van 5,7%.
In het verdrag wordt gesproken over stemmingen waarbij besluiten kunnen worden genomen op basis van 80% van de stemmen. In principe is het dus mogelijk dat een tegenstem van Nederland geen enkele invloed heeft op de manier waarop onze miljarden worden besteed.
Aanvankelijk 4,6 miljard bij eerste storting, maar dat kan snel verhoogd worden naar 40 miljard indien dat nodig is, en bovendien kan de raad van gouverneurs, samen met de Raad van Bewind van het ESM besluiten de bedragen te verhogen (2,3).
Er is dus geen sprake van een vetorecht. Zo kan een land gedwongen worden om miljarden over te maken op de Luxemburgse rekening van het ESM en wel binnen de inmiddels beroemde 7 dagen (4). Als een land niet aan zijn verplichtingen kan voldoen verliest het bovendien haar stemrecht (5).
Ook al wordt het ESM-kapitaal beheerd door de raad van Gouverneurs, de Raad van Bewind en de Directeur, toch verschijnt de Europese Commissie ook enkele malen in het verdrag. Welke rol spelen zijn?
DE EUROPESE COMMISSIE IN HET ESM-VERDRAG
Tijdens vergaderingen mag een vertegenwoordiger van de Europese Commissie aanwezig zijn. Zoals in artikel 5.3. staat te lezen:
"Het lid van de Europese Commissie belast met economische en monetaire zaken en de president van de ECB, alsook de voorzitter van de Eurogroep (indien hij niet de voorzitter van de Raad van gouverneurs of een gouverneur is), mogen aan de vergaderingen van de Raad van gouverneurs deelnemen als waarnemers. "
De Europese Commissie heeft dus geen stemrecht en dus ook geen directe invloed op de besluitvorming. Als de Europese Commissie niets te zeggen heeft binnen het ESM, heeft het Europees Parlement al helemaal niets te zeggen, want haar taak is het controleren een aansturen van de Europese Commissie.
De Europese Commissie kan samen met het ECB ook vragen om een spoedstemprocedure indien zij menen dat de eurozone in gevaar dreigt te komen:
"4. In afwijking van lid 3 wordt gebruik gemaakt van een spoedstemprocedure indien de Commissie en de ECB beide concluderen dat als niet dringend een besluit tot verlening of tenuitvoerlegging van financiële bijstand, zoals gedefinieerd in de artikelen 13 tot en met 18, wordt vastgesteld, zulks de economische en financiële duurzaamheid van de eurozone in gevaar kan brengen.
Voor de aanneming van een besluit in onderlinge overeenstemming door de Raad van gouverneurs als bedoeld in artikel 5, lid 6, onder f) en g), en de Raad van bewind volgens die spoedprocedure is een gekwalificeerde meerderheid van 85% van de uitgebrachte stemmen vereist.
Indien gebruik wordt gemaakt van de in de eerste alinea bedoelde spoedprocedure, gebeurt een overdracht van het reservefonds en/of het volgestorte kapitaal naar een noodreservefonds om een buffer te vormen die specifiek als doel heeft de risico's die voortkomen uit de uit hoofde van die spoedprocedure verleende financiële steun af te dekken.
De Raad van bewind kan besluiten het noodreservefonds af te schaffen en de inhoud ervan weer aan het reservefonds en/of het volgestorte kapitaal over te dragen. "
In hoofdstuk 4 wordt gesproken over de procedure die gevolgd dient te worden indien er geld beschikbaar gesteld moet worden voor een bepaald land. Interessant genoeg verschijnt hier opeens weer de Europese Commissie. In een artikel waarna elders in het verslag regelmatig wordt verwezen, namelijk 13.3 staat het volgende:
"Indien een besluit overeenkomstig lid 2 wordt vastgesteld, draagt de Raad van gouverneurs de Europese Commissie op om - in overleg met de ECB en, steeds als dit mogelijk is, samen met het IMF - met het betrokken ESM-lid te onderhandelen over een memorandum van overeenstemming waarin de aan de financiële-bijstandfaciliteit verbonden voorwaarden worden beschreven.
In de inhoud van het memorandum van overeenstemming worden de ernst van de aan te pakken zwakke punten en het gekozen financiële-bijstandinstrument aangegeven. Tegelijkertijd stelt de directeur van het ESM een door de Raad van gouverneurs aan te nemen voorstel voor een akkoord over een financiële-bijstandfaciliteit op waarin de financiële en andere voorwaarden en de keuze van instrumenten zijn vastgelegd.
Het memorandum van overeenstemming is volledig consistent met de maatregelen tot coördinatie van het economische beleid waarin het VWEU voorziet, in het bijzonder met alle rechtsbesluiten van de Europese Unie, met inbegrip van adviezen, waarschuwingen, aanbevelingen of besluiten die tot het betrokken ESM-lid worden gericht."
Hieruit leid ik af dat de ESM-beheerders (Raad van Gouverneurs, Raad van Bewind en Directeur) als het ware een opdracht geven aan de Europese Commissie om de voorwaarden op te stellen voor een lening, of de steun uit de ESM-kas. Daar komen dan ook weer die ECB (6) en IMF bij kijken. Twee organisaties die ook zeker geen smetteloos imago hebben.
In artikel 13.4 wordt verder gesteld dat de Europese Commissie uiteindelijk haar handtekening zet onder het memorandum tussen het noodlijdende land en de ESM-kas, met toestemming van de Raad van Gouverneurs.
Verder heeft de Europese Commissie ook als taak om toezicht te houden op de naleving van dit memorandum:
13.7. De Europese Commissie wordt ermee belast om - in overleg met de ECB en, steeds als dit mogelijk is, samen met het IMF - toezicht te houden op de naleving van de voorwaarden die aan de financiële-bijstandfaciliteit verbonden zijn.
De Europese Commissie lijkt hierin niet zozeer besluitvormende macht te hebben, maar eerder uitvoerende macht. Zou het Europees Parlement hier dan toezicht op moeten houden? Maar hoe wordt dan aangepakt met bijvoorbeeld de niet-eurolanden-parlementariërs, mogen die ook meestemmen? Wordt er sowieso wel gestemd, en waarover dan wel? Misschien over de voorwaarden die de ECB, het IMF en de Commissie samen hebben bedisseld? Vaag. vaag.
Zodra er geld is uitgeleend besluit de Raad van Bewind op voorstel van de directeur en op basis van onderzoek van de Europese Commissie of ze de kredietlimiet misschien toch maar niet eens moeten wijzigen (zie art. 14.6).
De Europese Commissie wordt in een ander artikel (16.5) opnieuw genoemd in verband met een onderzoek dat zij dienen te verrichten:
"16.5 Op voorstel van de directeur en na ontvangst van een verslag van de Europese Commissie overeenkomstig artikel 13, lid 7, neemt de Raad van bewind in onderlinge overeenstemming een besluit over de uitbetaling van de na de eerste tranche volgende tranches van de financiële bijstand."
In de aanvangsoverwegingen wordt het volgende gesteld over de Europese Commissie waaruit valt af te leiden dat de Europese Unie klaarblijkelijk toestemming heeft gegeven dat hun Europese Commissie de taken mag vervullen die genoemd zijn in het verdrag.
"(10) Op 20 juni 2011 hebben de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie de Verdragsluitende partijen gemachtigd de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank ("ECB") te verzoeken de in dit Verdrag vastgestelde taken te vervullen. "
(17) Het post-programmatoezicht zal worden uitgeoefend door de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie binnen het kader dat in de artikelen 121 en 136 VWEU is vastgelegd,
VOETNOTEN
(6) De ECB die op 29 februari 2012 weer helemaal los ging in haar geldscheppingswaanzin door 529 miljard euro uit te lenen aan 800 banken (zie ook RTL: ECB bestrijdt met geldpers de financiële crisis). Op deze manier worden banken opnieuw beloond voor hun roekeloze gedrag. Waarom geeft de ECB dit geld niet aan de burgers van de verschillende landen? Daar kunnen heel wat hypotheken van afbetaald worden. Alleen de burgers moeten gewoon werken voor hun geld, en krijgen geen donaties of 0,01% rente-deals.
| 
De positie van de reguliere media in dit spectrum is vaak ook niet duidelijk en neigt vaker naar de zijde van de machthebbers dan naar de zijde van de burger. 
Zoals we weten gaat het economisch niet al te best met Italië, maar desondanks zou Italië indien het verzoek zou komen vanuit de ESM-'raad van gouverneurs' voor maximaal 125 miljard euro moeten bijdragen aan dit fonds, op dezelfde manier als Nederland 40 miljard zou moeten bijdragen.
In Frankrijk is het verdrag helaas geratificeerd door het parlement. Er waren 256 voor, 44 stemmen tegen en bijzonder genoeg 131 onthoudingen van de Socialisten onder leiding van Francois Hollande (3).
